• Sunday June 7,2020

fentanyl

Fentanyl werd ontwikkeld in 1960 door Paul Janssen en was toen de eerste anilinopiperidine. Door enkele wijzigingen in de moleculaire formule heeft fentanyl sindsdien enkele van de beter beheersbare derivaten ontwikkeld.

Wat is Fentanyl?

Fentanyl wordt gebruikt bij anesthesie als pijnstiller en bij de behandeling van chronische pijn.

Fentanyl is een synthetische opioïde die bij anesthesie wordt gebruikt als een krachtig analgeticum en bij de behandeling van chronische pijn als een transdermaal therapeutisch systeem.

Het fungeert als een zogenaamde agonist. Zowel in Duitsland als in Zwitserland valt fentanyl onder de drugswet, in Oostenrijk onder de drugswetgeving.

Farmacologische werking

Fentanyl heeft voornamelijk een analgetisch (sterk analgetisch) en kalmerend (kalmerend) effect. Het is 120 keer krachtiger dan morfine, wat resulteert in een grotere potentie en kortere werkingsduur.

Fentanyl werkt bijvoorbeeld al na twee tot vijf minuten bij intraveneuze toediening, waarbij de zogenaamde halfwaardetijd ongeveer drie tot twaalf uur is. De dosis voor een effectieve behandeling is 0, 01 mg per kilogram lichaamsgewicht, de dosis die de dood veroorzaakt is 3, 1 mg per kilogram lichaamsgewicht, waarbij de laatste verwijst naar ratten. Reeds lagere doses kunnen daarom leiden tot de dood bij mensen als gevolg van ademhalingsdepressie.

De bijwerkingen kunnen echter over het algemeen worden vergeleken met die van morfine. Fentanyl lost goed op in vet en kan zich daarom goed verspreiden in vetweefsel. Hoofdzakelijk wordt het gemetaboliseerd in de lever, minder dan tien procent wordt onveranderd uitgescheiden door de nieren. Afhankelijk van de toestand van de patiënt en de toegediende dosis, kan fentanyl de cognitie beïnvloeden, een kalmerend effect hebben, bewustzijnsverlies veroorzaken of een slaapachtige toestand veroorzaken. Het laatste punt is reden voor gebruik bij anesthesie.

Fentanyl wordt voornamelijk gebruikt als pijnstiller bij operaties waarbij een slaapmiddel wordt gebruikt en kan ook worden gebruikt als spierverslapper. Omdat fentanyl op een zeer gecontroleerde manier wordt opgeslagen in het vetweefsel vanwege lipofiliciteit en weer wordt vrijgegeven, worden de stoffen remifentanil, alfentanil of sufentanil vaak als alternatief gebruikt.

Fentanyl heeft een kalmerende werking, die kan worden versterkt door andere kalmerende middelen en alcohol, of verminderd door het gebruik van andere opioïden. Ernstige stoornissen in de bloedsomloop en ademhalingswegen kunnen worden geassocieerd met het gebruik van zogenaamde monoamine-oxidaseremmers, daarom moet er een periode van ten minste 14 dagen tussen elke inname zijn.

Bij het gebruik van pijnpleisters kan er ook een interactie zijn met geneesmiddelen zoals omeprazol, furosemide of glibenclamide. Zelfs met preparaten die sint-janskruid bevatten, kunnen interacties optreden. Voor rokers kan het nodig zijn om de dosis fentanyl aan te passen.

Als een geneesmiddel dat fentanyl bevat samen met een serotonerge medicijn wordt ingenomen, kan dit een gevaarlijk serotoninesyndroom veroorzaken, waarvan de symptomen een bloeddrukcrisis, hallucinaties of zelfs coma kunnen zijn.

Medische toepassing & gebruik

Fentanyl wordt gebruikt als fentanyl diwaterstofcitraat in drie vormen: als een transdermaal therapeutisch systeem, als een intraveneuze toediening in anesthesie en spoedeisende geneeskunde, en als een oraal-transmucosaal therapeutisch systeem (voor doorbraakpijn als een zuigtablet). Tegen doorbraakpijn is Instyyl sinds 1 september 2009 goedgekeurd door Nycomed, de eerste goedgekeurde neusspray voor fentanyl in de EU.

Dit medicijn is geschikt voor het behandelen van doorbraakpijn bij volwassen patiënten die al basistherapie ondergaan met een opioïde voor chronische tumorpijn. Fentanyl heeft een sterk analgetisch effect en wordt daarom meestal perioperatief (vóór een operatie) of na een operatie gebruikt.

Bij ernstige, chronische pijn van kankerpatiënten wordt het gebruikt in de vorm van een huidpleister als pijnstiller, ook een toepassing in de analgesie bij chronische pijn die niet gerelateerd is aan een tumor is mogelijk. De spoedeisende arts kan fentanyl gebruiken bij acute pijn in de ambulancedienst.

Risico's & bijwerkingen

Als bijwerking van fentanyl kan dit leiden tot een verminderde ademhaling en ademhalingsdepressie. Bovendien zijn bijwerkingen zoals verkrampte of bevroren spieren, vertraagde hartactiviteit, euforie of zelfs angst, vernauwde pupillen, braken, misselijkheid en constipatie mogelijk. Als een snelle injectie wordt gegeven, kan dit in zeldzame gevallen leiden tot een hoestgevoel op korte termijn.

Interessante Artikelen

Enterisch zenuwstelsel

Enterisch zenuwstelsel

Het enterische zenuwstelsel (ENS) doorloopt het gehele spijsverteringskanaal en werkt grotendeels onafhankelijk van de rest van het zenuwstelsel. In de volksmond wordt het ook wel het buikbrein genoemd. In principe is het verantwoordelijk voor de regulering van alle processen van het hele spijsverteringsproces

ribben

ribben

De ribben geven de ribbenkast zijn typische vorm en zijn meestal bij mensen in paren aanwezig. Het aantal ribbenparen komt hier overeen met het aantal wervels van de thoracale wervelkolom. Wat zijn ribben? Per definitie zijn de ribben in paren gerangschikt, gebogen botten, die staafvormig en dorsaalzijdig zijn, dus terugspringen van de borstwervels

lipoproteïne lipase

lipoproteïne lipase

Lipoproteïne lipase (LPL) behoort tot de lipasen en speelt een cruciale rol in het lipidenmetabolisme. Ze is verantwoordelijk voor de afbraak van triglyceriden in chylomicrons en lipoproteïnen met zeer lage dichtheid (VLDL's) in vetzuren en monoacylglycerol. De vrijgekomen vetzuren worden gebruikt om energie op te wekken of om lichaamsvet op te bouwen.

anhedonia

anhedonia

Anhedonia verwijst naar een aandoening waarbij de getroffenen geen plezier of plezier kunnen ervaren. Het kan in de context van psychische stoornissen zijn, bijvoorbeeld depressie, schizoïde persoonlijkheidsstoornis, of als onderdeel van de negatieve symptomen van psychose, of een symptoom van een lichamelijke aandoening.

Gebroken aortaboog

Gebroken aortaboog

De term onderbroken aortaboog wordt gebruikt voor uiterst zeldzame, genetisch veroorzaakte cardiale en vasculaire misvormingen die vergelijkbaar zijn in hun effecten op aortaire coarctatie. Tussen de stijgende en dalende tak van de aorta in het gebied van de aortaboog, is een gedeelte van de aorta niet gevormd of helemaal afwezig, zodat het slagaderlijke bloed dat vanuit de linkerventrikel in de aorta wordt gepompt, het toevoergebied is van de dalende aorta en zijn aftakaders kan niet bereiken

Sinus sagittalis superior

Sinus sagittalis superior

De superieure sagittale sinus is een bloedbaan in het menselijk brein. Hij is een belangrijke bloedgeleider in de zorg voor de hersenen. Veneus bloed stroomt erin. Wat is de superieure sagittale sinus? Voor een voldoende bloedtoevoer in het menselijk brein zijn er verschillende bloedvaten. Ze zijn componenten van het centrale zenuwstelsel